Czuwaj !

Ogień towarzyszy harcerzom przy najważniejszych chwilach życia harcerskiego. Jest przy nich przy ślubowaniach i przy fascynujących opowieściach o zamierzchłych czasach. Ogniska dla harcerzy to nie tylko palące się drewno i pieczenie kiełbasek. Jest to czas rozmów, wspomnień i refleksji. Drużyny mają różne tradycje, niektóre gdy ognisko nie rozpali się od jednej zapałki nie zaczynają go, przez co harcerzy mija gawęda i śpiewy. Gawęda jest to najczęściej historia która niesie ze sobą wiele wskazówek dla młodszych harcerzy, jak powinni się zachowywać i jak harcerstwo wyglądało kiedyś i dziś. W miejskiej dżungli niestety nie ma miejsc na ogniska, co za tym idzie harcerze zastępują je innym ogniem. Kominki przebieg mają taki sam jak ognisko, są śpiewy i gawęda. Siedzi się do późnego wieczoru i rozmawia o wszystkich sprawach dotykających harcerzy. Wszyscy są dla siebie otwarci i przyjaźni. Często jest wesoło i radośnie, a innym razem poważnie i ogarniają wszystkich refleksje.

Gry harcerskie łączą w sobie wiedzę i sprawność fizyczną. Trwają one nawet kilka dni. Najczęściej polegają na bieganiu z punktu A do punktu B i sprawdzaniu się na różnych płaszczyznach. Wszystko oczywiście jest punktowane, a nagrody dla najlepszych często kosztowne. Prestiżowe gry takie jak zlot Św. Jerzego dla harcerzy, czy zlot Św. Kingi dla harcerek są znane w całej Polsce. Konkurują w nich osoby z całej Polski, a nagrodami są markowe namioty. Oprócz między drużynowych zawodów, są również zawody indywidualne, przeprowadzane w szeregach drużyn czy okręgu. Harcerze kojarzeni są z ogniskami i śpiewem. Oprócz zwykłych piosenek uwielbiają oni również pląsy, są to krótkie, często humorystyczne piosenki, które dodatkowo mają określone gesty i ruchy, co daje dużo śmiechu i radości tak młodszym, jak i starszym harcerzom. Organizowane są również harcerskie zawody sportowe, a na obozach olimpiady. Wszystkie zawody są punktowane. Punkty taki są zliczane co roku i wyłaniana jest najlepsza drużyna.

Harcerskie biwaki to krótkie wyjazdy, najczęściej weekendowe. Spotykają się oni również na Wigilie i Święta Bożego Narodzenia. Na wyjazdach odbywają się kominki, gry i odgrywane scenki. Wszyscy harcerze biorą w tym udział, za każde zadanie otrzymuje się punkty i pod koniec biwaków podlicza się je wybierając najlepszą drużynę. W czasie takich wyjazdów harcerze zwiedzają miasta, gdyż każdy wyjazd jest do innego miejsca. Zimowe wyjazdy najczęściej odbywają się w górach, gdzie harcerze uczą się obsługi CB radio, oraz oznaczeń szlaków. Zdarzały się wypadki, kiedy harcerze zagubili się w śnieżyce i odbyły się poszukiwania. Na szczęście harcerze zawsze są przygotowani na różne wypadki i szybko się znaleźli. Biwaki szczególnie cieszą młodszych harcerzy, gdyż jest dla nich przygotowane wiele atrakcji. Są to często nowi harcerze którzy zaczynają dopiero swoją przygodę. Dlatego biwaki są dla nich przedsmakiem obozów i akcji harcerskich. Na wyjazdach panuje rodzinna atmosfera, gdzie każdy może prosić o pomoc inną osobę.

Szare Szeregi to kryptonim Związki Harcerstwa Polskiego w podczas II Wojny Światowej w latach 1939-1945. Szare szeregi zostały powołane przez Naczelna Radę Harcerską 27 września 1939 roku. Kryptonim organizacji powstał w Poznaniu, w 1940 roku został przyjęty na terenie całej Polski. Ciekawostką jest fakt, że nazwa Szare Szeregi to rozwinięcie skrótu SS. Pod koniec wojny organizacja liczyła prawie 9 tysięcy członków. Jedną z najbardziej znanych akcji  z udziałem Szarych Szeregów była akcja pod Arsenałem, podczas której uwolniono ponad 20 więźniów politycznych, dowódcą grupy był Tadeusz Zawadzki. Innym ważnym wydarzeniem było odbicie więźniów z obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu- miało to miejsce 20 maja 1943 roku. Równorzędnie do Szarych Szeregów funkcjonowały organizacje żeńskie. Najbardziej znane i znaczące to Związek Koniczyn i organizacja Bądź Gotów, bardziej związane z Szarymi Szeregami były Grupa Wykonawcza Łączniczek oraz Kolporterki, Zasługi harcerzy podczas II Wojny Światowej są wręcz nieocenione.

Harcerstwo jest organizacją o charakterze hierarchicznym. Dzięki możliwości zdobywania kolejnych szczebli w hierarchii, harcerze mają motywację do samodoskonalenia się. Kolejne stopnie w ZHP i ZHR nieco się od siebie różnią. Zanim harcerz tak na prawdę zostanie harcerzem i zacznie zdobywać pierwsze stopnie musi przejść próbę harcerską, przejście próby kończy się zdobyciem krzyża harcerskiego i przyrzeczeniem harcerskim. Zalecany czas próby wynosi od 3 do 6 miesięcy, aby zdać próbę harcerską należy znać i rozumieć prawo harcerskie i treść przyrzeczenia a także wykonać z zastępem przynajmniej jedno zadanie zespołowe. Pozostałe elementy ustalane są indywidualnie przez każdą drużynę. Zdobywanie stopni i przechodzenie prób to element wychowania harcerskiego, dzięki temu harcerze starają się być coraz lepsi, uczy postępowania według pewnych zasad. Określony jest pewien ideał, do którego należy dążyć. Harcerz bez stopnia w niektórych środowiskach zwany jest biszkoptem, ale nie jest to nazewnictwo używane oficjalnie.

Obozy harcerskie to nie tylko zabawa. Żeby wszystko się mogło udać, starsi harcerze najpierw muszą przygotować teren pod obozy. Przed docelowym wyjazdem wszystkich harcerzy starszyzna obozowa wyjeżdża na kwaterkę, jest to tygodniowy wyjazd przygotowujący narzędzia, kuchnie, stołówkę, teren i żerdki pod przyjazd młodszych harcerzy. Bardzo często harcerze muszą za zgodą leśniczego sami powycinać żerdzie i przetransportować je do swojego obozu. Po przyjeździe reszty harcerzy zaczyna się pionierka. Wtedy buduje się najróżniejsze budowle. Każdy podobóz sam musi zaplanować swój wystrój, który powinien pasować do wcześniej zaplanowanej obrzędowości. Gdy wszystko jest gotowe, czas zacząć właściwy obóz. Jest dużo śpiewu, gier, zabaw, ale i pracy. Każda drużyna przez dwa dni pomaga mieszkańcom wsi przy różnych pracach. Są one najróżniejsze, począwszy od pielenia ziemniaków, skończywszy na przerzucaniu gnoju. Na obozie jest dużo obowiązków i dyscypliny. Telefony komórkowe włączone mają tylko najważniejsze osoby. Obóz to naprawdę miła odskocznia od normalnego życia.

Obozy harcerskie odbywają się co roku w lato, gdy większość harcerzy ma wolne od szkoły. Przygotowania do takiego wyjazdu trwają wiele miesięcy wcześniej. Komendant obozu zaprasza do zgrupowania wiele drużyn, zdarza się nawet tak, że na obóz wybiera się ponad 180 harcerzy. Każda z drużyn, tak jak i komendant zgrupowania, musi przygotować plan pracy począwszy od wyjazdu, aż do odjazdu z obozu. Samo zgrupowanie musi zapewnić obecnym harcerzom opiekę medyczną, ratownika wodnego,  kucharza, oraz zaopatrzeniowca. Często zdarza się tak, że te stanowiska obierają starsi harcerze, którzy są już mniej aktywni. Cała struktura obozu musi być zatwierdzona przez sanepid, który reguluje wszystko, łącznie z odległością pryczy od ziemi – harcerskiego łóżka zbudowanego z żerdek i wyplecionego linką. Nad komendantem również są zwierzchnicy harcerscy, którzy zajmują się sprawdzaniem finansów i planu pracy obozu. Sanepid tak samo jak i nadzór harcerski mogą w każdej chwili zamknąć obóz i odesłać wszystkich do domów. Na szczęście rzadko się to zdarza, a dzieci spokojnie wypełniają swoje harcerskie obowiązki.

Uniformem, który jest noszony przez polskich skautów jest mundur harcerski. Jego pierwotną funkcją była ochrona ubrań cywilnych, które mogły być zostać zniszczone. Jest wzorowany na mundurach wojskowych, dla harcerzy jest symbolem jedności i wspólnym mianownikiem dla całej harcerskiej braci. Szczegółowe wytyczne dotyczące stroju określają poszczególne organizacje zrzeszające harcerzy. Elementami munduru harcerskiego są bluza mundurowa (dla chłopców w kolorze szarym, bądź khaki, dla dziewcząt szare) spodnie (lub spódniczka w przypadku dziewcząt) oraz nakrycie głowy (rodzaj zależy od środowiska harcerskiego). Dodatki do munduru stanowią chusta i pierścień na nią, sznury, okrycie wierzchnie, krzyż harcerski, lilijka oraz pas harcerski. Wyróżnia się dwa typy mundurów- polowy i galowy. Obowiązkiem każdego harcerza jest dbanie o mundur i noszenie go z szacunkiem i godnością. Producenci mundurów działają na specjalnej licencji , którą określa główna siedziba ZHP.

Krzyż harcerski był wzorowany na krzyżu Virtuti Militari, jest to krzyż równoramienny (cztery ramiona oznaczają strony świata) otoczony dwoma wieńcami-  laurowym i dębowym- symbolizują one siłę, mądrość i władzę. Na środku krzyża znajduje się lilijka. Charakterystyczną cechą krzyża jest związany z pozdrowieniem harcerskim napis „czuwaj” – znajduje się on na dwóch poziomych ramionach krzyża. Kolejne stopnie harcerskie to oznaczane są dodatkowymi złotymi i srebrnymi wieńcami. Lilijka po środku krzyża harcerskiego jest symbolem czystości. Na ramionach krzyża zostały umieszczone ziarenka piasku, symbolizujące, ze harcerska rodzina jest liczna jak ziarna piachu (inna interpretacja mówi o tym, że piasek symbolizuje kamienie będące przeszkodami na drodze życiowej). Krzyż wykonany jest ze srebrnego metalu i monopol na jego bicie jest Mennica Państwowa. Dewizą krzyża jest sentencja „per aspera ad astra” czyli przez ciernie do gwiazd. Odpowiednikiem krzyża harcerskiego w gromadach harcerskich jest znaczek zuchowy.

Historia harcerstwa w Polsce sięga pierwszej wojny światowej. W okresie międzywojennym harcerstwo stało się najpopularniejszym ruchem młodzieżowym na terenie naszego kraju. Z założenia powinien być to ruch nie związany z polityką, ale jako że w tamtejszych czasach zrzeszał tysiące młodych ludzi to wiele obozów politycznych próbowało zyskać względy polskich skautów. Wśród harcerzy było wielu stronników endecji, którzy po przewrocie majowym wystąpili z organizacji. Zwolennicy narodowej demokracji byli prześladowani. Działalność patriotyczna harcerzy to między innymi udział w wojnie polsko- bolszewickiej z 1920 roku. Do walki, w wyniku pospolitego ruszenia stanęło wówczas ponad 20 000 harcerzy w tym 6 000 do boju na froncie. W czasie przewrotu majowego w 1926 roku wielu harcerzy było zaangażowanych w działalność medyczną w wielu punktach w warszawie. Harcerstwo jako organizacja przetrwało do czasów obecnych, ma niezwykle bogatą historię a harcerze- wiele znamienitych zasług na swoim  koncie.